HEGOALDE EUSKALTEGIA

"Postala" (www.ikasbil.net, IDATZIAK-307515)
Jasone Osoro

Postal bat iritsi zait, eta kontatu beharra daukat. Demaseko ilusioa egin dit postontzian begiratu eta ohiko fakturen eta bestelako informazio-orrien artean postal bat zegoela ikusteak.

Lagun batek sinatua, Beasaindik zegoen bidalia. Eta, harrigarria bada ere, hitzek ez zuten hondartza liluragarrien eta egunsenti ikusgarrien deskribapenik azaltzen. Haatik, nire lagunak opor-oste umoretsu eta emankorra opa zidan postalean. Eta gustatu egin zait, aizue, ikaragarri gustatu ere.

Hara, baditut lagunak Japonian izan direnak, Turkian, Afrikan ibili direnak. Eta ez dut inoren ez gutunik ez eta ere postalik jaso. Nik neuk ere, onartzen dut, ez diot inori postalik bidali. Ez zait burutik pasa ere egin. Interneten eta argazki kamera digitalen garaian, arkaikoa dirudi eskuz idazteak. Eta pena da. Ze gauza ederra den norbaiten eskutitza jasotzea. Ze gozada postontzitik postala jasotzea. Pertsona hori zutaz akordatu dela jakitea. Postala erosi duela ikustea. Bertan lerro batzuk idazteko denbora hartu duela. Azken finean hori baita postalaren xarma, jendea zutaz oroitu dela jakitea. Jendearen une zoriontsu horietan zu ere, nolabait, berarekin izan zarela jakitea. Bere pentsamenduan, besterik ez bada ere.

Gaur egun jendeak urrutira egiten ditu bidaiak. Etxean geratzen denari «arraro» deitzen diogu, batez ere berak hala aukeratuta geratu bada, alegia, bidaiatzea gustatzen ez zaiolako. Bitxia da, edonola, etxean geratu den batek bere herriko postala bidaltzea. Bitxia, bera zutaz oroitu dela jakitea. Bitxia, zeren, Japonian izan den lagunaren etxean egon naiz afaltzen aste honetan eta ez dit Japoniari buruz hitzik esan. Ez dut argazki bat bera ere ikusi. Bidaia existitu izan ez balitz bezala. Bitxia.

ZER, IDATZIKO AL DIOZU INORI UDA PARTEAN? BESTELA, IDATZI ZERTXOBAIT TXOKO HONETAN, IDAZTEN ERE AHAZTUKO ZAIZU ETA HAINBESTEKO OPORRALDIA HARTUTA! ANIMA ZAITEZ!!... ETA OPORRALDI ON!!

"Soldadore batek bezala"
AINHOA LODOSO (www.ikasbil.net, IDATZIAK-1380)

Gauza gutxi dira denboraren poderioz aldatzen ez direnak, eta horietako bat da prostituzioa, norbere gorputza saltzea sos batzuen truke. Gizakiaren existentziarekin batera sortutakoa, eta esaten dutenez, munduko lanbiderik zaharrena. Plazerraren salerosketan aritzea ez dakit antigoaletik datorren zerbait den edo ez; aspaldikoa izateak ez dio balio erantsirik ematen, ezta gutxiago ere. Gizakia bera bezain zaharra izateak ez die abantaila handirik ekarri lanbide honetan aritzen direnei. Munduak, gizarteak aurrera egin du arlo guztietan, baina prostituten lanbideak ez du aurrerapen nabarmenik izan. Urte asko dituen lanbidea bada ere, inori ez diot entzun oraindik zein jardunbide erakargarria den esaten. Bere lanbideaz harro dagoela esaten duen emagaldurik ez dut uste egongo denik, ezta hankak ireki eta agure elder-jario baten zakil ziztrina bere gorputzaren txokorik intimoenean sentitzea gogoko duenik esaten duenik ere, eta berriz aukeratzekotan, dudarik egin gabe emagaldua izatea nahiko lukeela dioenik. Sexu salerosketaren kontua fribolitate handiz erabili izan dugu beti. Ahaztu egiten zaigu bere gorputza saltzea erabakitzen duenak, beste erremediorik ez daukalako egiten duela ia beti, drogaren putzu beltzean sartuta dagoelako edo munduaren alde ilunean jaiotzea tokatu zaiolako eta bizimoduaren alde petrala bakarrik ezagutzen duelako. Duintasuna zer den ez dakien pertsonaz beteriko lanbidea da, eta horregatik, txalogarriak iruditzen zaizkit lanbide honetan aritzen direnen aldeko ekimenak, Alemanian, prostituten egoera arautzeko egin duten lege proposamena bezalako egitasmoak, esate baterako. Soldadore batek seguritate soziala daukan bezala, sexu salerosketan aritzen direnek ere eskubide berak izango dituzte legeak aurrera egiten badu Alemaniako parlamentuan. Lan kontratua sinatuko dute, eta ordaintzerik nahi ez duen bezeroa adostutakoa betetzera behartuta egongo da legez. Inoren babesik ez duten langile hauentzat berebiziko garrantzia dauka langabezian geratuz gero ordainsaria jasotzeko eskubidea izatea, gaixorik jarriz gero "baja" hartu ahal izatea, eta egunen batean, bezeroen sexu egarri lizuna asetzeko gai ez direnean, jubilatu eta pentsioa jasotzeko eskubidea edukitzea.

ZER DERITZOZU? PROSTITUZIOA ABOLITZEAREN ALA LEGEZTATZEAREN ALDEKOA ZARA? KONTAGUZU!!

"Epidemiaren transnazionalak, saridun" BERRIA

... Epidemiaren transnazionalak, saridun Silvia Ribeiro ETC taldeko ikertzailea Agintariek eta Industria sailekoek informazioa manipulatuagatik, ezin ezkutatuzkoa da abereen ekoizpen industriala duela sorburu gaur egungo txerri gripeak -orain, hotz eta motz, A/H1N1 deiturikoak-. Agintariek bazuten pandemia arriskuaren berri, baina ez zieten garrantzirik eman hainbat zientzia erakundek eta gizarte taldek egindako ohartarazpenei, nekazaritza eta abelazkuntza industria handiaren eta farmazia eta bioteknologia transnazionalen interes ekonomikoak ez galaraztearren, gaixotasunen kontura aberastu ohi baitira......Sortu berri den birus horren kontrako txertorik aurkituko balute ere, «beste» birus batzuentzako denbora bonba bat izango litzateke aurrerantzean ere abelazkuntza industriala. Ameriketako Estatu Batuetako txerri etxaldeetan atzeman zuten, 1998an, orain mundu osoan hedatzen ari den txerri gripe horren birusaren aitzindari hurbilena...

"Giza akurien patua" Koldo Aldabe, BERRIA

Serio hartu beharrekoa, baina psikosirik gabe, txerri gripea, gripe berri edo A/H1N1 delakoa. Ofizialki 44 lagun hil dira, eta mila inguru kutsatu munduan. Hilgarritasunagatik baino gehiago kutsakortasunagatik da arriskutsua, beraz.
Afrika salbuespena da. Dirudienez, kutsatu bakarra dago, Ceutan. Baina Afrikak badu nahikoa lan gripeaz kezkatzeko. Malaria, dengea eta hiesa nahikoa ez, eta orain meningitis izurria jasaten ari dira Nigerian, Txaden eta Nigerren. 1.900 hildakoz mintzatzen ari dira, 56.000 kasuz, eta hedatzen jarraitzen du. Tratamendurik gabe, kutsatuen erdiak hilko dira. Osasun zerbitzuak borroka gogorrean ari dira GKEekin batera.
Gripeak munduko populazioaren herena kutsatuko omen du urte gutxi barru. Afrikara iristen bada, ondorio larriak izango ditu. Horixe afrikarren patua: farmazia enpresen giza akuri dira, baina azkenak dira premia dutenean sendagaiak jasotzen.

EMAN ZURE IRITZIA? DENA MUNTAIA HUTSA AL DA?

"Alergiarik ez eragiteko katuak moldatu nahi dituzte"
(www.ikasbil.net, IDATZIAK-1808, 01/06/29)

Katuek gizakiongan alergia eragiten dute? Ba katuaren eragile alergenikoa erauzi. Batzuentzat halako sinpleak dira gauzak. Errazena alergia pairatzen duen pertsonak alergia eragilea saihestea bada ere, EEBBetan alergiaren eragilea —kasu honetan katua— moldatzea erabaki dute ikertzaile batzuek, alergiarik sor ez dezan.
EEBBetako Transgenic Pets (Maskota Transgenikoak) enpresa eta Connecticut Universityko txahalen klonazioan aitzindari Xiangzhong Yang ari dira katu transgenikoa lortu nahian.
Gizakiak katuarekiko duen sentiberatasun alergikoa animaliaren azalean dagoen proteina bati zor zaio. Transgenic Petseko eledun Jackie Avnerren ahotan, «garrantzia gutxiko proteina hori kenduz, katua mindu gabe, milioika pertsonen osasuna eta bizi kalitatea hobetuko ditugu». Hala, katuen azalak gizakiengan eragin ditzakeen asma, doministikuak, burutik beherakoa, begi negartiak, haznahia... eragoztea dute xede.
Moldatutako katuak 2003 urterako salgai ipini nahi dituzte; 1.000 dolarretan salduko dute bakoitza (196.000 pezeta, 7.728 libera). Konpainia diru laguntzak bilatzen ari da katu transgenikoaren proiektua gauzatzeko.
Proiektuaren kontrako ahotsak
Katu transgenikoaren proiektuaren aitzi hainbat talde altxatu dira hala EEBBetan nola Erresuma Batuan. EEBBetako PETA animalien aldeko taldeko ekintzaile Ingrid Newkirkek adierazi duenez, «dena diru kontua da. Transgenikoekin akats franko daude; gainera, hilik edo malformazioekin jaiotzen dira animalia anitz».
Antzera mintzatu da Marexalen Elkarte Britainiarreko Peter Jinman: «Ingurumena animaliari egokitzeko aldatu beharrean animalia bera moldatu nahi dugu ingurumenari egokitzeko. Tentu handiz aztertu beharreko urrats berri bat da hau».

ETA ZU ZER, TRANSGENIKOEN ALDEKOA AL ZARA? KONTAGUZU!!

GKEen gaineko neurriak gogortzearen alde agertu da Putin

«Gobernuz kanpoko erakundeen lana gardena izatea nahi dugu. Ez dugu nahi inork txotxongiloak balira bezala erabili ditzan», azaldu zuen atzo Errusiako presidente Vladimir Putinek. GKEen gaineko neurriak gogortzearen alde agertu zen atzo Errusiako presidentea. Londresi GKE batez baliatuta, Errusia espiatzea leporatzen dio Moskuk. Hala ere, Putinek baztertu egin zuen Erresuma Batuko diplomazialariak bidaltzea.
© berria.info

Azkenaldi honetan Gobernuz Kanpoko Erakundeen (GKE) hainbat ustelkeria-kasu azaldu dira zeukaten irudi ona zikinduz-edo: dela GKE bateko buruak erakundearen dirua bere kontu pribatuetara bideratu duela, dela horrelako beste erakunde batek haurren badaezpadako adopzio-prozesuak kudeatu dituela...
ZERDERITZOZU HONI GUZTIARI? EMAN IRITZIA!!

"HONA GOGOKO DUGUN TELEBISTA"
Gorka Landaburu
(www.ikasbil.net, ID-4435, 04/02/23)

MEREZI EZ DUGUN TELEBISTA. Audientzia datuen arabera, gainerako espainiarrei bezainbeste gustatzen zaigu guri ere telezaborra. Hori dio behintzat errealitateak, zenbait intelektualek iparraldeko biztanleok kultura handiagoa dugula usten duten arren.

Gure telebista publikoko, ETBko, arduradunek ere zabor gose dauden ikusleak asetu ahal izateko euren programazioan horrelako tarteak izan behar dituztela onartzen dute.

Hauteskunde bezperan guztiek hitz egiten dute telebistaz. Boterea lortu arte guztiek promes egiten dute telebista aldatuko dutela, baina agintea eskuratu ostean egoera aldatu egiten da.

Gure telebistetan falta dena eztabaida politiko eta sozialak eskaintzea da. Beste telebista publiko batzuekin alderatuta, ETBn horretarako esfortzua egin ohi dela esan daiteke, baina eztabaida horiek jendeak telebista gutxien ikusten duen orduetan izaten dira.

Telebista negozio ere bihurtu den arren, ikusleak ezin du balio handiegia duen publizitatearen eta Europako beste telebista batzuetan ikusten ez diren programen menpe egon. Telebista publikoaren erantzukizuna ez da informatzea bakarrik, entretenitzea eta jendea heztea ere bere helburua baita.

ZER USTE DUZU HONI GUZTIARI BURUZ? ADOS AL ZAUDE? BIZIKO AL ZINATEKE TELEBISTARIK GABE?

"ALBO-AUZIAK" Anjel Lertxundi, BERRIA

Ostiral santuan irakurri nuen albistea. Hortzak harri utzi ninduen. Bagdadetik zetorren notizia: azken hilabetean 25 homosexual hil dituzte tiroz Irakeko hiriburuan. Hiltzaileek, gaizki ulerturik egon ez dadin, idazkun bana utzi dute haien gorpuetan: «perbertituak». Albiste berak zioen Bagdadeko poliziak kanpaina bat abiarazi duela kaleak eskalerik eta homosexualik gabe uzteko. Egunak pasatu dira. Begira egon naiz ea hemengo hedabideren batek Repubblica italiarrean irakurri nuena jasotzen zuen. Ez dut arrastorik aurkitu.

Gerrek eta gatazka politikoek berez dakarte auzi «txiki apalagoen» estaltzea. Guztion arreta gatazka nagusian zentratuta egoten baita, balirudike hain munta handia ez (omen) duten gatazkei begiratzeak garrantzia kentzen diola gatazka nagusiari; irudi luke albo-auziek apartatu egiten gaituztela «benetan arduratu behar gintuzkeenetik».

Paradoxikoa da.

"HOMOSEXUALA DELA EGOTZITA, KARTZELA ZIGORRA EZARRI DIO IMAN BATI MAROKOK" (BERRIA-Erredakzioa)

Hiru hilabetez egon beharko du kartzelan, eta, horrez gain, 90 euroko isuna ordaindu beharko du.

Targako (Maroko) mezkita bateko iman bati hiru hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten lehengo astean, haren bikotekideari bezala. Horrez gain, 90 euroko isuna ordaindu beharko du. Homosexuala izatea egozten dio Marokoko Gobernuak eta kondena berak eta bere bikotekideak bete beharko dute.

Orain bi urte Marokoko mausoleo batera egin zuten bidaia eta han inguruan ostatu hartu zuten. Hango kudeatzaileak «jokaera arraroa» zutela ikusi eta Poliziari deitu zion. Polizia ostatura joan zen, eta bikotearen logelako atea behera bota zuen. Biak batera ohean zeudela ikusita, atxilotu egin zituzten.

ZER DERITZOZU HONI GUZTIARI? ZEIN DA EGOERA GUREAN?

"EZER EZ EGITEKO" (www.ikasbil.net, IDATZIAK 392114)
Castillo Suarez

Oporretan ere estresak jota!

Iritsi dira. Oporrak. Ezer ez egiteko denbora. Baina arduratzen gaitu eginkizunik ez izate horrek, eta minutu bakoitza antolatzen hasten gara. Urtean zehar oso ohitura finkatuak izaten ditugulako, eta ez dakigulako beste era batera bizitzen. Askoz errazagoa da bizitzea zehatz-mehatz antolatua badugu eguna. Planak. Planak besteei kontatu ahal izateko. 2 museo eta katedral bat egunean. 3-4 hiriburu bidaia bakarrean. Goiz jaiki ahalik eta gauza gehien ikusteko. Gidetan aipatzen diren guzti-guztiak. Horrela gure denbora librea aprobetxatu dugula sentituko dugu. Horrela ingurukoei benetako oporrak izan ditugula esango diegu. Galdatuko digutelako zer egin dugun. Nora joan garen. Zer ikusi dugun.

Etekina atera diezaiegun oporrei. Joan gaitezen hoteletara ordenagailuarekin. Edo, bestela, bila ditzagun ziber-aretoak korreoa begiratzeko. Har ditzagun telefono deiak. Har ditzagun dei guztiak. Pentsa dezagun gu gabe ez dutela lana behar bezala aurreratuko. Ezinbestekoak garela. Ezinbestekoa dela gure lana. Ez ditzagun egun gehiegi segidan hartu horrexegatik. Ez dezagun erabat deskonektatu.

Ez gaitezen etxean geratu ezer egin gabe. Apartekoa edo nabarmena ez den ezer egin gabe. Planik, eperik, erabakirik eta araurik gabe. Maite ditugunekin egoteko prestutasun hutsarekin.

Opor egunek ez dutelako zerikusirik urteko gainontzeko egunekin

"Estrasburgok berretsi du fetuak ez dituela gizakiaren eskubideak"
(www.ikasbil.net, IDATZIAK-5121, 2004/07/09)

Okerreko ebakuntza baten eraginez, fetua galdu zuen emakume batek hilketa egotzi zion medikuari. Estraburgoko epaitegiak, ordea, fetuak ez dituela gizakiaren eskubideak erabaki du.

Umekiaren eskubideak eta gizakiarenak ezin direla berdinak izan ebatzi zuen atzo Estrasburgoko Giza Eskubideen Europako Epaitegiak, Thi-Nho Voren kasuan. Vori abortua eragin zion Frantziako ginekologo batek, oker baten ondorioz. Medikua, baina, aske geratu zen, umekiak gizakiak ez direla arrazoituta. Voren kasuaren kariaz, iazko abenduan, umekiaren eskubideak eta gizakiarenak berberak izan behar ote zuten aztertzea onartu zuen Estrasburgok lehen aldiz.Giza Eskubideen Europako Konbentzioaren bigarren artikuluak babestutako eskubidea bizitzeko eskubidea urratu zela alegatu zuen Thi Nho Vo emakume vietnamdarrak. Giza Eskubideen Europako Epaitegiak, baina, medikuaren alde egin zuen atzo, biziaren hasieraren inguruko definizio zientifikorik eta juridikorik ez dagoela argudiatuta. Definizio hori, gainera, estatuek zehaztu beharko luketela nabarmendu zuten epaileek.Hala ere, umekiaren izaeraren inguruan, «izendatzaile komunetako txikiena» zein zen zehaztua dagoela esan zuen Estrasburgok: «Umekiaren potentzialtasuna eta gizaki bihurtzeko ahalmena babestea; horrek bizitzeko eskubidea izango lukeen gizaki bihurtu barik».

Atzera begira

1991. urtera egin behar da atzera, kasu hau aztertzeko. Urte horretan, Frantziako Hotel-Dieu ospitaleko ginekologora joan zen Thi-Nho Vo, ohiko azterketa bat egiteko asmoz. Vok sei hilabeteko haurdunaldia zuen. Egun berean, ordea, Thanh Van Vo izeneko beste emakume bat iritsi zen erietxera. Hari DIU edo umetoki barneko gailua kendu behar zioten medikuek. Izenekin nahastu, eta Francois Golfier ginekologoak Thi-Nho Vori egin zion besteari egin beharreko ebakuntza. Hala, likido amniotikoaren poltsa urratu zion, «nahi barik». Ondorioz, Thi-Nho Vori abortu terapeutikoa egitea beste irtenbiderik ez zitzaien gelditu. 1996. urtean, Lyongo Apelazio Auzitegiak nahi gabeko hilketa egin izana leporatu zion Golfier ginekologoari, eta sei hilabeteko kartzela zigorra eta 1.500 euroko isuna jarri zion.Ginekologoak, orduan, Frantziako Auzitegi Gorenera jo eta umekiak gizakiak ez direla arrazoitu zuen, eta hark bertan behera utzi zuen Lyongo Apelazio Auzitegiak jarritako zigorra. «Umekiari gizakiaren eskubide berak onartuz gero, emakumearen osasuna arriskuan jarriko genuke. Aldiz, umekiari eskubide horiek onartzen ez bazaizkio, emakumeak babes handiagoa izango du bien osasuna arriskuan dagoen kasuetan», esan zuen orduan Gorenak. 1999. urtean, Frantziako Auzitegi Gorenaren ebazpenaren aurka helegitea aurkeztu zuen Thi-Nho Vok, Europako Giza Eskubideen Auzitegian. Bizia emakumea haurdun gelditzen denean sortzen dela arrazoitu zuen Vok, eta, ondorioz, umekiari gizakiari zegozkion eskubide berdinak zegozkiola.Thi-Nho Voren kasuak oihartzun handia izan du Europan, Frantzian, bereziki. Frantziako Gobernuak medikuari eman zion arrazoia, hasieratik. Vori egindako abortu terapeutikoa hilketa barik «oker bat» izan zela esan zuen Gobernuak: «Konstituzioaren arabera, gertatutakoa ez zen nahi gabeko hilketa izan, haurdun zegoen emakume bati nahi barik egindako zauria baizik». Hala, zigor zuzenbidera jo beharrean Vok zuzenbide administratibora jo bazuen, irabazteko gehiago izango zukeela esan zuen Gobernuak. Frantziako eta Erresuma Batuko biziaren aldeko erakundeek pozik hartu zuten epailearen ebazpena. Haien esanetan, umekia gizakia dela onetsiko balitz, abortua desagertu egingo litzateke Europan.

ZER DERITZOZU HONI? Abortuaren aldekoa al zara? Edota zein kasutan baimenduko zenuke? Zer egin irizpide batasuna lortzeko? ARRAZOITU.

Absentismoa handitu dela dio SEAk, eta ondorioz produktibitatea jaitsi

Eritasun arruntak direla-eta galtzen diren lanorduak ere aintzat hartu ditu patronalak bere azterketan

erredakzioa

Gasteiz

Buruzagia aldatu du Arabako Enpresaburuen Elkarteak (SEA), baina lehengoaren kezka berak azaldu ditu Juan Jose Azurmendi presidente berriak absentismoaren inguruan. Haren aburuz, galdutako lanorduen kopurua «handitu» da azken boladan, eta horrek enpresen produktibitateari kalte egiten dio.

SEAren arabera, lan egin beharreko ehun ordutik zazpi ez dira betetzen. Kopuru horren baitan ordu gehienak, %60, gaixotasun arruntei edo lanekoak ez diren istripuei dagozkie. Hots, absentismo arazoaren erakusle dira, patronalaren ustez, gripearen edota kirol jardueretan gertatzen diren lesioen ondorioz sendagilearen agiria jasota lanera joaten ez diren beharginen gaixoaldiak.

Azurmendik horren inguruan gogoeta serioa egiteko eskatu die sindikatuei. «Horrelako arazoak nola eragotzi pentsatu behar dugu». Era berean, langileei «enpresa proiektuetan konpromiso handiagoa hartzeko» eskatu die. «Langileei segurtasuna eman behar zaie, baina ekoizpen produktiboan duten erantzukizuna hartu behar dute», laburbildu zuen Azurmendik.

INDUSTRIA PRODUKZIOA, BEHERA. Oro har, Arabako datu makroekonomikoak esportazioetan edo langabezian onak direla adierazi zuen SEAko buruzagiak, baina txarragoak inflazioa edota industria ekoizpena aintzat hartzen badira. Industria Produkzioaren Indizea urte erdian %68 okertu dela azpimarratu zuen, eta ekainetik aurrera etenik gabeko jaitsiera izan du. Esportazioek, aldiz, inportazioen %175 estaltzen dituzte, Mercedesen ibilgailuei esker.

© berria.info

ZER DERITZOZU GAIARI?
Langilea gaixorik badago edo arrazoi medikoengatik lanik egin ezin badu, baja medikoa hartzeko eskubidea dauka. Eskubide hori lortzeko luze borrokatu dira langileak, eta funtsezko gizarte aurrerapena da. Baina, badira baja medikoa eta aldi baterako ezintasunaz baliatu eta iruzur egiten duten gaixo "profesionalak". Zure inguruan ba al dago horrelakorik? Nola kontrolatu absentismoa?
KONTAGUZU!!